„Zielone Podhale — zagospodarowanie strefy parkowej w Czarnym Dunajcu” w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027, Priorytet 2 Fundusze europejskie dla środowiska, Działanie 2.26 Rozwój zielonej i niebieskiej infrastruktury w miastach — ZIT, Typ projektu A. Rozwój zielonej i niebieskiej infrastruktury w miastach.
Czarny Dunajec · Podhale
Projekt Parku Naturalnego
Projekt Parku Naturalnego zakłada stworzenie przestrzeni, która łączy ochronę bioróżnorodności i tworzy przyjazne miejsce zarówno dla natury, jak i ludzi. Trasy spacerowe oraz punkty edukacyjne prowadzą przez bogactwo świata roślin i zwierząt w ich naturalnym środowisku, pozwalając lepiej zrozumieć otaczającą nas przyrodę. To miejsce dla każdego – niezależnie od wieku czy zainteresowań – gdzie można odkrywać piękno natury i uświadomić sobie, jak ważna jest jej ochrona dla nas wszystkich i przyszłych pokoleń.
Po kliknięciu film zostanie wczytany z serwisu YouTube (Google). Wówczas YouTube może zapisać pliki cookie i przetwarzać dane (m.in. adres IP oraz informacje o urządzeniu) zgodnie z polityką prywatności Google. Do tego momentu strona nie łączy się z YouTube.
Pełny opis projektu Parku Bioróżnorodności jest dostępny do pobrania dla wszystkich osób poszukujących informacji na temat planowanych rozwiązań. Dokument dostarcza zarówno analiz, jak i ogólnych założeń projektu. Zawiera informacje dotyczące celów, idei oraz układu przestrzennego parku.
Pobierz pełny opis (PDF, 4 MB)
Celem projektu jest stworzenie przestrzeni wielofunkcyjnej, łączącej funkcje edukacyjne, promocyjne i rekreacyjne, przy jednoczesnej ochronie naturalnego krajobrazu. Teren pozostaje otwarty, z łatwym dostępem dla osób poruszających się na wózkach oraz wszystkich grup wiekowych. Zasoby przyrodnicze udostępniane są z poszanowaniem siedliska, ograniczając ingerencję projektową do minimum. Zachowane zostają istniejące ścieżki, a działania pielęgnacyjne i nasadzenia wzbogacają przyrodę, chroniąc dzikość i naturalny charakter miejsca.
Stworzenie miejsca zgodnego z zasadami zrównoważonego rozwoju, przy jednoczesnym wsparciu środowiska naturalnego i integracji społecznej. Kluczowe cele projektu to:
Projektowany park znajduje się na zalesionym obszarze, przecinanym licznymi lokalnymi ścieżkami i drogami gruntowymi, co sprzyja rekreacji pieszej i rowerowej. Park jest położony około 3,3 km od centrum Czarnego Dunajca, co stanowi około godzinny spacer. Teren parku znajduje się w obszarze Natura 2000, co dodatkowo podkreśla jego unikalną wartość przyrodniczą i konieczność zachowania bioróżnorodności. Należy również zaznaczyć, że na obszarze parku występuje ograniczony dostęp do sieci komórkowej, co może wpływać na łączność i korzystanie z usług telekomunikacyjnych.
Projekt został zainspirowany kulturą wołoską, co przejawia się w proporcjach, materiałach oraz formach zdobniczych wiat i innych obiektów architektonicznych. Zastosowano tutaj charakterystyczne dla tej kultury elementy budownictwa, które stanowią kontynuację regionalnych tradycji wołoskich. W architekturze wyraźnie nawiązano do lokalnych wzorców, tworząc harmonijną całość z otoczeniem.
Dodatkową inspirację stanowią naturalne formy, takie jak gałęzie, pnie i kłody drzew. Nieobrobione fragmenty drzew posłużyły jako baza dla elementów małej architektury, co w prosty sposób łączy przestrzeń leśną z architekturą. Wykorzystanie tych naturalnych kształtów pozwala na stworzenie elementów, które płynnie wkomponowują się w krajobraz, podkreślając bliskość i nierozerwalny związek z otaczającą przyrodą.
Kolorystyka obiektów odwołuje się do specyfiki lokalnej, inspirowanej zarówno nazwą miasta „Czarny Dunajec”, jak i naturalnymi walorami regionu. Czarny i grafitowy symbolizują torfowiska, które często określane są jako „czarne złoto” ze względu na swoją wartość przyrodniczą, natomiast niebieski odnosi się do wody, kluczowej dla powstawania torfowisk, i nawiązuje do rzeki Dunajec. Naturalne drewno zostało wprowadzone do projektu, by podkreślić bliskość otaczającej przyrody i wzmocnić harmonijne wkomponowanie obiektów w krajobraz. Użyte kolory – czarny/grafitowy oraz niebieski – mają symboliczne znaczenie, odzwierciedlając związek projektu z naturą i lokalnym dziedzictwem.
Projektowany teren w około 80% pokrywa młody odtwarzający się las świerkowo-sosnowy, w części wschodniej ok. 20% terenu stanowi teren pokryty niską roślinnością trawiastą z pojedynczymi drzewami i grupami krzewów lekko zacieniający łąkę. Projekt zakłada poprowadzenie ścieżek parkowych w oparciu o istniejące leśne drogi, co pozwala na ograniczenie ingerencji w naturalny krajobraz. Nowe odcinki ścieżek są planowane w minimalnym zakresie i zostały zaprojektowane tak, aby skutecznie połączyć kluczowe punkty parku, zapewniając wygodny i harmonijny przebieg tras dla odwiedzających.
Interaktywny plan Parku Naturalnego Czarny Dunajec przedstawia układ ścieżek, atrakcji turystycznych oraz elementów przyrodniczych. Mapa online umożliwia łatwe przeglądanie tras i obiektów.
Otwórz plan Parku →
Główne ścieżki piesze wykonano z ubitej ziemi, zapewniając naturalny drenaż wody. Zaprojektowano je z 2% spadkiem, co umożliwia odpływ wody zgodnie z nachyleniem terenu, minimalizując ingerencję w środowisko.
W obszarach trawiastych zastosowano drewniane ścieżki-pomosty o szerokości 1,6 m — estetycznie wpisują się w krajobraz, zapewniając wygodę i bezpieczeństwo. Na dwóch odcinkach łącznikowych zaprojektowano wąskie pomosty 0,9 m, minimalizujące ingerencję w naturalne siedliska.
Projekt przewiduje minimalną ingerencję w istniejącą zieleń, ograniczając wycinkę do niezbędnych działań porządkowych. Główne prace obejmują usunięcie części krzewów i siewek na obszarze wschodnim w celu zahamowania naturalnej sukcesji leśnej na terenach trawiastych. Na głównych ścieżkach przycina się młode drzewa (do 15 lat), tworząc korytarze o szerokości 3,5–4 m oraz usuwa drzewa suche dla bezpieczeństwa.
Przewidziano niewielki zbiornik wodny dedykowany ochronie płazów, w szczególności kumaka górskiego i traszki karpackiej. Dla traszki minimalna powierzchnia to 2,5 m² przy głębokości 20 cm, dla kumaka co najmniej 10 m² i głębokość 50–70 cm. Zbiornik z łagodnymi brzegami sprzyja migracji i rozwojowi płazów.
Projekt zakłada instalację budek lęgowych dostosowanych do potrzeb lokalnych gatunków — włochatki i muchołówki małej — wykonanych z naturalnych, trwałych materiałów. Planowane są też działania edukacyjne zwiększające świadomość na temat ochrony ptaków i ich siedlisk.
Zaplanowano szeroką edukację ekologiczną: informacje o płazach Kotliny Orawsko-Nowotarskiej, roli martwego drewna, tablice przy mrowiskach, instalacje o torfowiskach, ptaki obszarów Natura 2000, tematykę zlewni wód i bioróżnorodności. Atrakcją będzie aleja stworów bagiennych z rzeźbami wzbogaconymi o opisy.
W dawnych kulturach przyroda, zwłaszcza woda, była postrzegana jako siła dająca i odbierająca życie. Bagna i torfowiska symbolizowały miejsca tajemnicze. Wierzenia Słowian przetrwały w legendach o stworach związanych z wodą i przyrodą. Na terenie parku ukryto 9 takich istot – czy zdołasz je wszystkie odnaleźć?
